«Τα λογισμικά εννοιολογικής χαρτογράφησης αποτελούν μια ιδιαίτερη κατηγορία συστημάτων εκπαιδευτικού λογισμικού με ανοικτό χαρακτήρα και μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα.
Η εννοιολογική χαρτογράφηση είναι μια ειδική τεχνική οπτικοποίησης των σχέσεων ανάμεσα σε διάφορες έννοιες. Με άλλα λόγια, η εννοιολογική χαρτογράφηση συνιστά ένα συνήθη τρόπο για την αναπαράσταση της γνώσης, της οποίας αποτελεί μία ιδεατή εννοιολογική δομή. Χρησιμοποιείται επίσης για την ανάδυση των αναπαραστάσεων αυτών που μαθαίνουν.
Βασικά συστατικά της εννοιολογικής χαρτογράφησης είναι οι κόμβοι που αναπαριστούν έννοιες (αλλά και σε μερικές περιπτώσεις συμβάντα ή γεγονότα) και οι σύνδεσμοι που αναπαριστούν σχέσεις ανάμεσα στις έννοιες ή αιτίες που προκαλούν ένα γεγονός. Κόμβοι που συνδέονται με συνδέσμους σχηματίζουν έναν εννοιολογικό χάρτη (concept map) που μπορεί να έχει τη μορφή ενός σημασιολογικού δικτύου (semantic network). Η όλη διαδικασία παραπέμπει στη δομή ενός υπερκειμένου.
Η διαδικασία της εννοιολογικής χαρτογράφησης, που στις απαρχές της διεξαγόταν με χαρτί και μολύβι, έχει βελτιωθεί ριζικά με τη χρήση κατάλληλων λογισμικών. Σε γενικές γραμμές, ένα λογισμικό εννοιολογικής χαρτογράφησης περιέχει τρία βασικά στοιχεία: έννοιες (concepts), συνδέσμους (links) καιστιγμιότυπα (instances).
• Μια έννοια αποτελεί μια μονάδα πληροφορίας και αναπαριστάται από μια λέξη, μια φράση ή μια εικόνα. Στη γενική περίπτωση, μια έννοια προσδιορίζεται απλώς από την ετικέτα της (label).
• Ένας σύνδεσμος ανήκει σε μια ειδική κατηγορία εννοιών και περιγράφει πως μια έννοια συνδέεται με μια άλλη. Στη γενική περίπτωση, ένας σύνδεσμος αντιστοιχεί σε μία σχέση που συνδέει δύο έννοιες.
• Ένα στιγμιότυπο είναι μια πρόταση της μορφής «έννοια – σύνδεσμος – έννοια» και περιγράφει τη σχέση ανάμεσα σε δύο έννοιες.
Η εννοιολογική χαρτογράφηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση:
• ως εποπτικό εργαλείο, για διδασκαλία διαφόρων γνωστικών αντικειμένων του προγράμματος σπουδών,
• ως γνωστικό εργαλείο, για οικοδόμηση εννοιών και γνώσεων (με άλλα λόγια για μάθηση),
• ως εργαλείο αξιολόγησης των μαθητών (μέσω σύγκρισης δύο ή περισσότερων εννοιολογικών χαρτών),
• ως εργαλείο για την ανάδυση και την καταγραφή των αναπαραστάσεων, με άλλα λόγια, ως εργαλείο ανίχνευσης πρότερων γνώσεων,
• ως μέσο για ανταλλαγή και επικοινωνία ιδεών όταν χρησιμοποιούνται για τη συλλογική κατασκευή εννοιολογικών χαρτών,
• ως μέσο για σχεδίαση εφαρμογών υπερμέσων και γενικότερα συστημάτων πλοήγησης.
Υπάρχουν πολλά λογισμικά για εννοιολογική χαρτογράφηση με πιο γνωστό ίσως το Inspiration (http://www.inspiration.com/). Κάποια από τα λογισμικά αυτά έχουν κατάλληλη διεπιφάνεια χρήσης για μικρές ηλικίες, όπως το Kidspiration (http://www.inspiration.com/productinfo/kidspiration/index.cfm) και το MindMapper Junior (http://www.mindmapperusa.com/MMJr.htm).
Ένα ελεύθερο λογισμικό για εννοιολογική χαρτογράφηση είναι το CMapTools (http://cmap.ihmc.us/), το οποίο υποστηρίζει διαδικτυακή χρήση.
Δημιουργία εννοιολογικών χαρτών επιτρέπουν επίσης ο Δημιουργός Μοντέλων (www.ecedu.upatras.gr/modelscreator) και το ModellingSpace.»
Πηγή
Το παραπάνω κείμενο περιλαμβάνεται στο: Επιμορφωτικό υλικό για την εκπαίδευση των επιμορφωτών στα Πανεπιστημιακά Κέντρα Επιμόρφωσης.Τεύχος 2Α: Κλάδοι ΠΕ60/ΠΕ70. Πάτρα: ΥΠ.Ε.Π.Θ., Π.Ι., Ε.Α.Ι.Τ.Υ. (σελ. 376-379).
Υπάρχουν και αρκετά άλλα ελευθέρα λογισμικά εννοιολογικής χαρτογράφησης ή παρεμφερών δυνατοτήτων, όπως:
Webspiration (διαδικτυακή εφαρμογή σχεδιασμού εννοιολογικών χαρτών)
Bubbl.us (διαδικτυακή εφαρμογή για καταιγισμό ιδεών και εννοιολογική χαρτογράφηση)
Prezi (διαδικτυακή εφαρμογή δυναμικών παρουσιάσεων)
Κείμενα στο διαδίκτυο για την εννοιολογική χαρτογράφηση:
(Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου, Κλιμάκιο Πληροφορικής)
Η εννοιολογική χαρτογράφηση: ένα ενδιαφέρον παιδαγωγικό εργαλείο (Νίκος Δαπόντες)
Φορτούνη Τ., Φραγκάκη Μ. (2003), “Εννοιολογική Χαρτογράφηση: μια διδακτική παρέμβαση”. Εκπαιδευτική Κοινότητα, τευχ.68, σελ.41-45.
Η χρήση ενός προγράμματος εννοιολογικής χαρτογράφησης στο σχεδιασμό δραστηριοτήτων στην προσχολική και την πρώτη σχολική ηλικία(Παπαδημητρίου Ιωάννα, Τζαβάρα Αγγελική)
Και ένα σενάριο στο οποίο αξιοποιείται η εννοιολογική χαρτογράφηση.
Κόμης Β., Αργύρης Μ., Φραγκάκη Μ., Παπαδημητρίου Ι., Θεοδωρακάκου Μ., Τσίτσιος Β., Δαπόντες Ν., Τζαβάρα Α., Κότσαρη Μ., Γιαννούτσου Ν., Φράγκου Σ., Γουμενάκης Γ. (2008). Βιβλίο Επιμορφωτή & Βιβλίο Εκπαιδευτικού, Τεύχος 5 – Ειδικό Μέρος Κλάδου ΠΕ60-70. Ερευνητικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών, Πάτρα (σσ. 367-394).
Εκπαιδευτικό Σενάριo: Διαχείριση περιβαλλοντικών προβλημάτων με την παιδαγωγική αξιοποίηση των ΤΠΕ. Οικολογικό πρόβλημα του πλανήτη μας: ερευνούμε, συγκρίνουμε, κρίνουμε και προτείνουμε.
ΔΙΚΤΥΑΚΟΙ ΤΟΠΟΙ & ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΤΠΕ
• Τα πρακτικά του 1ου Πανελλήνιου Εκπαιδευτικού Συνεδρίου Ημαθίας με θέμα:
«Ψηφιακό υλικό για την υποστήριξη του παιδαγωγικού έργου των εκπαιδευτικών»
«Ψηφιακό υλικό για την υποστήριξη του παιδαγωγικού έργου των εκπαιδευτικών»
• Τα πρακτικά του 2ου Πανελλήνιου Εκπαιδευτικού Συνεδρίου Ημαθίας με θέμα: «Ψηφιακές και Διαδικτυακές εφαρμογές στην εκπαίδευση»
ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΠΕ
Προτάσεις για το Newsletter
Αγαπητοί/ές συνάδελφοι/ισσες, στη διεύθυνση KalesPraktikes@oepek.gr, μπορείτε να στέλνετε συνοπτικές παρουσιάσεις λογισμικών, προτάσεις διδακτικής αξιοποίησης λογισμικών, αξιόλογες συνδέσεις ή οποιαδήποτε άλλη πρότασή σας για να συμπεριληφθεί επωνύμως σε επόμενα ενημερωτικά δελτία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου